Auteur: Hanne Geys

Verandering is spannend: Zo help je jouw huisdier wennen aan een nieuwe situatie

Een verhuis, een baby, een nieuwe partner, een ander huisdier, verbouwingen of simpelweg een verandering in je dagelijkse routine. Voor jou is het misschien een spannende nieuwe stap. Voor je hond of kat kan diezelfde verandering vooral betekenen dat de vertrouwde wereld plots een stuk minder voorspelbaar wordt.
En net die voorspelbaarheid speelt een belangrijke rol in het welzijn van huisdieren. Veranderingen in de omgeving behoren bijvoorbeeld bij katten tot mogelijke oorzaken van stress. Ook bij honden kunnen nieuwe plaatsen en wijzigingen in de dagelijkse routine spanning veroorzaken.
Gelukkig betekent dat niet dat je verandering moet vermijden. Wel dat je jouw huisdier kunt helpen om er op zijn of haar eigen tempo aan te wennen.

Waarom kan verandering stress veroorzaken bij een huisdier?

Honden en katten leren voortdurend wat ze van hun omgeving kunnen verwachten. Waar staat de voerbak? Wanneer gaan we wandelen? Waar kan ik rustig slapen? Welke geluiden zijn normaal? Wie hoort er bij het gezin?
Wanneer verschillende van die vertrouwde elementen tegelijk veranderen, krijgt je huisdier plots veel nieuwe informatie te verwerken. Een omgeving die als onvoorspelbaar of bedreigend wordt ervaren, kan een stressreactie uitlokken. Een omgeving waarin het dier mogelijkheden heeft om zich terug te trekken en zelf keuzes te maken, kan bijdragen aan een beter welzijn.
Dat verklaart ook waarom twee huisdieren totaal anders kunnen reageren op exact dezelfde gebeurtenis. Het ene dier verkent een nieuwe woning alsof het er al jaren woont. Het andere dier brengt de eerste uren liever onder een stoel door.
Beide reacties vertellen je iets over wat dat individuele dier op dat moment nodig heeft.

Hoe merk je dat je hond of kat moeite heeft met verandering?

Stress is niet altijd even makkelijk zichtbaar. Vaak begint het met kleine veranderingen in gedrag. Bij een hond kun je bijvoorbeeld merken dat hij meer hijgt, ijsbeert, zijn lippen likt, minder eet, afstand probeert te nemen of moeilijker tot rust komt. Sommige signalen kunnen erg subtiel zijn. Bij katten kan stress zich onder andere uiten in veranderingen in eetgedrag, meer verstoppen, veranderingen rond de kattenbak, sproeien, agressief gedrag of overmatig wassen.
Niet ieder van deze gedragingen betekent automatisch dat stress de oorzaak is, maar een duidelijke gedragsverandering verdient wel aandacht. Belangrijk is daarom vooral: kijk naar jouw dier en naar wat voor hem of haar normaal is.

Hoe help je een huisdier wennen aan een nieuwe situatie?

Er bestaat geen magische termijn waarbinnen ieder dier aan een verandering gewend moet zijn. Individuele verschillen zijn groot. Je kunt de overgang wel makkelijker maken door veiligheid en voorspelbaarheid zoveel mogelijk te bewaren.

1. Bereid veranderingen voor wanneer dat mogelijk is
Weet je vooraf dat er iets gaat veranderen? Maak daar gebruik van. Een hond die na een verhuis plots vaker aan de lijn moet wandelen, kun je daar bijvoorbeeld vóór de verhuis al geleidelijk aan laten wennen. Krijgt je huisdier te maken met nieuwe geluiden of een andere dagelijkse planning? Ook die veranderingen kun je soms stapsgewijs introduceren.
Probeer mogelijke veranderingen vooraf te identificeren en nieuwe ervaringen waar mogelijk al op een positieve manier te introduceren. Hoe minder verrassingen tegelijk, hoe overzichtelijker de overgang.

2. Bewaar vertrouwde routines
Te midden van alle veranderingen zijn vertrouwde momenten waardevol.
Probeer belangrijke onderdelen van de dag zoveel mogelijk herkenbaar te houden:
• Eten op (ongeveer) dezelfde tijdstippen
• Vertrouwde wandelingen en rustmomenten
• Bekende manden, dekens en speeltjes
• Een vergelijkbare avondroutine
• Voldoende momenten waarop je huisdier ongestoord kan rusten
Voor honden kan het behouden van een redelijk consistente dagelijkse routine het aanpassen aan een nieuwe woning vergemakkelijken.
Je hoeft dus niet alles exact volgens de klok te organiseren. Het gaat vooral om een wereld die voor je dier opnieuw begrijpelijk en voorspelbaar wordt.

3. Geef je dier een veilige plek
Een huisdier hoeft niet voortdurend midden in alle drukte te staan. Vooral tijdens een verhuis, verbouwing, feestje of andere grote verandering is een rustige plek belangrijk. Denk aan een vertrouwde mand in een stille kamer voor je hond of een rustige ruimte met verstopplaatsen en essentiële voorzieningen voor je kat.
Voor katten adviseren welzijnsorganisaties bij een nieuwe woning expliciet om eerst een rustige, veilige ruimte te voorzien. Bekende geuren, een vertrouwd dekentje, een krabpaal en plekken om zich te verstoppen kunnen helpen tijdens het wennen.
Een veilige plek werkt het best wanneer ze ook echt veilig blijft. Laat je dier er daarom zoveel mogelijk met rust wanneer het zich terugtrekt.

.
4. Laat je huisdier zelf ontdekken
Je bent misschien enthousiast om je hond of kat met de nieuwe woonkamer, nieuwe huisgenoot of nieuwe omgeving kennis te laten maken. Maar sneller is niet automatisch beter.
Geef je dier de mogelijkheid om informatie op te nemen en weer afstand te nemen. Een kat die zich verstopt, hoef je bijvoorbeeld niet onder de zetel vandaan te halen om te tonen dat er niets aan de hand is. Keuzevrijheid is hierbij belangrijk.
Kan je dier dichterbij komen én opnieuw afstand nemen? Dan krijgt het meer controle over de situatie.

5. Maak nieuwe ervaringen positief
Wanneer je huisdier ontspannen genoeg is om te leren, kan je een nieuwe situatie koppelen aan iets aangenaams.
Denk bijvoorbeeld aan:
• Een rustig spelletje in de nieuwe omgeving
• Een vertrouwde activiteit
• Voer of een geschikte beloning
• Snuffelen en ontdekken
• Rustige aandacht wanneer je dier daar zelf om vraagt
Bij honden worden positieve ervaringen en beloningsgerichte training ook gebruikt om nieuwe omgevingen en situaties geleidelijk vertrouwd te maken.
Belangrijk daarbij: een beloning is geen manier om je dier door angst heen te duwen. Is je huisdier duidelijk overweldigd? Dan moet de situatie eerst eenvoudiger of minder intens worden.
 

Hoe lang duurt het voordat een huisdier gewend is?

Daar bestaat geen universeel antwoord op. Sommige honden lijken na enkele dagen alweer helemaal zichzelf. Andere dieren hebben aanzienlijk meer tijd nodig. Ook bij katten kan aanpassen aan een nieuwe omgeving meerdere weken duren. Kijk daarom liever naar gedrag dan naar de kalender.
Zie je dat je huisdier:
• Meer durft te ontdekken?
• Normaal eet en drinkt?
• Voldoende rust?
• Opnieuw interesse toont in spel of contact?
• Zijn gewone dagelijkse gedrag geleidelijk hervat?
Dan zijn dat meestal positieve aanwijzingen.

Wanneer heb je professionele hulp nodig?

Een verandering kan tijdelijk spanning veroorzaken. Maar wanneer gedrag sterk verandert, blijft aanhouden of het welzijn van je huisdier beïnvloedt, is het verstandig om verder te kijken.
Gedragsveranderingen kunnen namelijk niet alleen een gedragsmatige, maar ook een medische oorzaak hebben. Daarom is het bij nieuwe of opvallende klachten belangrijk om medische problemen met je dierenarts uit te sluiten.
Blijkt er vooral sprake van angst, stress of ander probleemgedrag? Dan kan een gekwalificeerde gedragstherapeut helpen om te onderzoeken waarom jouw hond of kat zo reageert en welke aanpak past bij precies dat dier en die situatie.
Bij Huisdierentherapie.be vertrekken we daarbij niet vanuit een standaardoplossing. De aanpak is individueel en wetenschappelijk onderbouwd, met aandacht voor zowel het gedrag als de leefomgeving van jouw huisdier.

Neem gerust contact met ons op voor meer informatie!

Hanne Geys is online marketeer en copywriter bij Thys Communicatie.

Bronnen
• Huisdierentherapie.be, informatie over Evie Van Hove, werkwijze, expertise en gedragstherapie voor honden en katten: https://huisdierentherapie.be/nl/home/
• AAFP & ISFM Feline Environmental Needs Guidelines, wetenschappelijke richtlijnen over omgeving, welzijn en stress bij katten: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23422366/
• Amat et al., Journal of Feline Medicine and Surgery, review over stress bij huiskatten en mogelijke gedragsveranderingen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26101238/
• Stella & Croney, Veterinary Clinics of North America, wetenschappelijke publicatie over stress, controle en omgevingsaanpassing bij katten: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32354488/
• Cats Protection, richtlijnen voor katten die moeten wennen aan een nieuw huis en het gebruik van een veilige ruimte: https://www.cats.org.uk/help-and-advice/home-and-environment/bringing-a-cat-home
• VCA Animal Hospitals, veterinaire gedragsinformatie over verhuizen met honden, routines en geleidelijke gewenning: https://vcahospitals.com/santa-margarita/know-your-pet/moving-with-your-dog
• Blue Cross, informatie over stresssignalen en veranderingen in routine bij honden: https://www.bluecross.org.uk/advice/dog/behaviour-and-training/stress-in-dogs